happy new year

Op deze zonnige nieuwjaarsdag laat ik je onderdompelen in de wereld van Jessica. Zoals je hier onder kunt zien, heeft deze jonge dame een zichtbare handicap. Dit belet haar geenszins om haar dromen na te streven. Door haar wilskracht en optimisme heeft ze haar beperking aanvaardt en deze zelfs overstegen.

Toch ben ik me ervan bewust dat niet iedereen kan behalen wat Jessica heeft bereikt. En dat hoeft ook niet. Iedereen heeft talenten die hij of zij op één of andere manier gebruikt voor zichzelf en voor anderen. Ook op deze wijze overstijg je je eigen beperkingen. En juist dit maakt je uniek en waardevol.

Ik hoop hartelijk dat je dit jaar meermaals de bevestiging krijgt van je talenten.

Filosofisch stukje 2

De werkelijkheid van de constructie

Schrijven met een vleugje filosofie is een ietwat moeilijke maar verrijkende oefening. Het kan een medium zijn om te komen tot het essentiële: het mens-zijn en de kijk op de werkelijkheid. Over deze twee elementen wil ik mijn mening met jullie delen.

Laten we ten eerste beginnen met de werkelijkheid. Ik kan dit begrip verlichten door te stellen dat deze niet bestaat en dat dit een constructie is van onszelf die gelukkig voortdurend verandert. Pirandello, een filosoof, schreef hierover het volgende: “Er bestaat geen andere werkelijkheid buiten de kortstondige vorm die wij aan onszelf, aan de anderen, aan de dingen kunnen geven. De werkelijkheid die ik voor u bezit ligt in de vorm die u mij geeft, maar dat is een werkelijkheid voor u, niet voor mij; de werkelijkheid die u voor mij bezit ligt in de vorm die ik u geef. Voor mezelf ligt mijn werkelijkheid slechts in de vorm die ik mezelf kan geven. En hoe? Door mezelf te construeren”.
Betekent dit dat onze werk- of vriendschaprelatie schijn is? Zeker niet, omdat wij geloven in deze constructie die de werkelijkheid is.

Het voortdurend veranderen van deze werkelijkheid moet je zien als een rivier die meandert: wij blijven behoren aan de rivier, maar zoeken voortdurend naar uitwegen waardoor onze kijk verandert. Om dezelfde filosoof aan te halen: “Onze wil hoeft maar een klein beetje te veranderen en onze gevoelens hoeven slechts heel weinig te verschuiven of te veranderen en daar gaat onze werkelijkheid! We merken dan meteen dat het niet anders was dan een illusie van ons”.

Ik besef dat dit laatste moeilijk te vatten is. Zeker als je gelooft in de goedheid van mensen. Maar dan nog kan je met je hoofd tegen een muur lopen wanneer het pad dat je bewandelt met je naasten of kennissen abrupt eindigt. Toch is het geloof in de goedheid van mensen en de constructie die je met hen deelt te verkiezen boven de idee dat deze constructie waardeloos zou zijn.

Immers, de kracht die mensen je kunnen geven is van onschatbare waarde en is te allen tijde te koesteren. De kracht die je ontvangt kan je ten eerste zelf aanwenden om deze door te geven aan anderen. Op deze manier draagt ieder haar of zijn steentje bij tot een betere maatschappij. Ten tweede kan deze kracht ervoor zorgen dat je je eigen moeilijkheden of zwakheden kunt overstijgen. Het is deze kracht die je aanzet een betere persoon te worden en bovendien geeft het de ‘schenker’ van deze kracht een enorme voldoening die op zijn beurt een krachtbron is om verder te doen.

Eindigen wil ik doen door te schrijven dat het dankzij jullie is dat ik uitgegroeid ben tot de persoon die vandaag ik mag zijn: een persoon die meer dan vroeger kan opkomen voor zichzelf en voor anderen. Het ‘zorgdragen’ voor anderen is het beste wat mij ooit is overkomen en die ik hoog in het vaandel draag. En als de werkelijkheid toch een constructie is, dan is het best wel prettig te leven in deze mooie werkelijkheid.

Filosofisch stukje 1

Impressie van de werkelijkheid

Een impressie van augustus vorig jaar
Gisteren om 15u30 besloten we om naar Le Cap Gris Nez te rijden. Hoe, wat, hoever? Het kon ons niet schelen. We hebben de tocht aangevat vanuit een laissez-faire-gevoel. En het gevoel dat ik had toen ik op Le Cap Blanc Nez stond was ergens te vergelijken met hetgeen wat ik voelde in Evolène, een klein bergdorpje in Zwitserland waar ik kon toeven met iemand die me zeer nauw aan het hart ligt. Het spijtige van de vooravond was de toeristische toeloop van mensen die soms de kunst niet verstaan om te zwijgen en zich over te geven aan de schoonheid van de natuur…

Daarna zijn we doorgereden naar Le Cap Gris Nez. Als je Le Cap Blanc Nez hebt gezien is de “kaap van de Grijze Neus” om te wenen: terug de toeristische toeloop en het is minder uitgestrekt. Nu ja, eraan toevoegend dat ik ergens verplicht ben de meest toegankelijke paden te gebruiken. Iemand die geen beperkingen heeft kan er zich via kleine paadjes onderdompelen in de pracht van de natuur. Maar toch is Le Cap Blanc Nez het mooiste dat ik die dag heb gezien…

In plaats van na het bezoek aan Le Cap Gris Nez terug te keren en ergens nabij Duinkerke iets te gaan eten, zijn we doorgereden, gewoon het gevoel volgend. In Boulogne sur Mer hebben we een gezellig restaurantje weten te vinden, om dan tegen 23 uur terug te keren. Wat daarna volgde, was onbeschrijfelijk…

We wisten dat we nog 220 km voor de boeg hadden en dat het vrij laat kon worden. Maar ach, wat gaf het. Eerst zijn we gestopt om naar een vuurwerk te kijken, daarna toen we het dorpje Escales naderden, vroeg ik aan mijn vriend even af te slaan naar Le Cap Blanc Nez. Om 23u30 hebben we ginds een wandeling gemaakt; de rolstoel lieten we wijselijk in de auto achter. Het was echt een kippenvel moment: geen kat te zien, oorverdovende stilte, enkel het geluid van het ruisen van de zee, de wind en onze gedempte voetstappen. Voor de rest niks: hemel vol sterren en in de verte de lichtjes van Dover en Calais. Dit moment had ik echt nodig om terug wat op adem te komen en ook wel om te dromen. Even alles loslaten noemen ze dit. Tja, je mijmert wel ergens weg, maar je bent in een staat van niet verlangen naar iets of wat dan ook. Dit is een contradictie, maar je begrijpt me wel denk ik. Pas in deze staat kan ik mezelf overtreffen: vanuit een staat van gelukzaligheid telt alleen nu; wat de dag erna brengt is van geen belang meer.

Het zijn op deze momenten dat je jezelf een beetje verliest in de werkelijkheid. Het panorama, het leven vanuit het gevoel, de nabijheid van iemand die met je mee wandelt geeft een totaal andere ingesteldheid. Een ingesteldheid die, mocht je het kunnen behouden, je nog een rijker leven zou kunnen bieden.

Waarom kunnen we slechts leven van deze schitterende momenten? Komt dat door onze zoektocht, onze staat van ongerustheid, verantwoordelijkheid? Waarom? Het is een vraag waarvan de oplossing misschien binnen handbereik ligt. Wie zal het zeggen? Maar, dit zoeken naar dat ‘iets’, wat het ook moge zijn, mag toch niet al te veel tijd meer in beslag nemen. Het is aan ieder van ons om een ketting te vinden die deze momenten elkaar kan rijgen. Maar, indien die ketting bestaat, zijn we dan in staat om ons te laten raken door zulke momenten? Ik denk het niet eerlijk gezegd. Je zal er ongetwijfeld een pak rustiger door worden, en je zal een boost krijgen van zelfvertrouwen, waardoor je jezelf op een gezonde manier weet te overtreffen, maar ergens zal je toch wel andere verwachtingen scheppen. Verwachtingen die vanwege hun onbereikbaarheid nu een innerlijke rust geven, maar later terug kunnen opduiken als een obstakel. Ik hoop echt hartelijk dat je deze innerlijke rust kunt vinden, en dat je om te beginnen op zoek gaat naar datgene wat je nu als een gigantisch gemis ervaart en waaruit je het gematigde kunt verlaten om terug dat bruisende dat je in jou hebt op te wekken.

Dat is een kleine weergave van wat ik gisteren heb mogen beleven, en die me de nodige kracht geeft om terug een eindje door gaan op dit elan.


De werkelijkheid
Eind 2004 heb ik een brief voor een vriendin geschreven met de volgende zin: “Als de kijk van anderen ons niet helpt om op de een of andere manier in ons de werkelijkheid van wat we zien te construeren, dan weten onze ogen niet meer wat ze zien”.

Als openingszin kan dit tellen; je hebt anderen nodig om de dingen die we zien te kunnen plaatsen. Door deze gedachtegang zijn we immers in staat gevoelens te hebben en aan te maken. Eigenlijk kan je stellen dat het alleen dankzij de ander is dat je gevoelens kunt hebben. Samen met de werkelijkheid die wij voortdurend construeren zitten onze gevoelens vast. Wat is nu de moeilijkheid? Doorheen ontmoetingen met anderen verandert de werkelijkheid voortdurend evenals de inherente gevoelens. En laat dat juist de oorzaak zijn van een zeker menselijk lijden. Het is een opgave om elke ervaring en elk gevoel te plaatsen, geloof me vrij.

Een ding moeten we blijven onthouden: de werkelijkheid is doorheen zijn constructie een illusie, een verzinsel. Ja, het doet heel goed wanneer wij een mooie ervaring kunnen delen met anderen. Indien deze ervaring zo intens en gelukzalig is, dan is de kans bestaande dat wij deze ervaring in een latere fase gaan uitvergroten of gaan idealiseren. Daarmee zetten wij onszelf vast, want dikwijls hebben wij het kader niet meer.

Is dit een pleidooi om onze idealen op te geven? Neen, maar met enige nuance. Vooral bij relationele gevoelens komen ideaalbeelden voort uit een gemis, een leegte. Dan dreigen wij onszelf te verliezen. Het is op dat moment heel belangrijk dat er iemand is die mee wandelt op het paadje van je onzekerheid en die je voor een stuk tegemoet kan komen. Indien de huidige relatie sterk genoeg is, dan kan die “iemand” je partner zijn. Waarom moet deze sterk genoeg zijn? Het is vanuit het vertrouwen dat je de pijnpunten van je relatie blootlegt. Want doordat je een belangrijke tekortkoming ervaart, erken je eigenlijk dat je met een gemis zit die je huidige relatie nog niet heeft opgevuld. Het gemis opvullen moet je echter een voldoening geven en moet van beide kanten komen. Dit is essentieel want je kan een ander geen gevoel blijven geven met het idee van “als zij of hij daarmee gelukkig is”. Door deze attitude dreigt de ander op middellange termijn tegen een muur te knallen, en voordat je het weet verzandt de relatie en komt het gemis en de leegte terug. Resultaat is tijdverlies en zelfkwelling.

Een andere optie is de confrontatie met de kern van de leegte aangaan, en daarmee bedoel ik je hart ten volle volgen. Dit vereist moed en je zal misschien terechtkomen in een stormachtig sfeer waardoor alles op losse schroeven komt te staan. De cruciale vraag hierbij is: kan “ik” het aan? Als je deze optie kiest, moet je echt eerst aan jezelf denken en het gepieker vooraf is nergens voor nodig want je kunt zulke situaties toch niet ten volle inschatten. Heb vertrouwen in jezelf en volg je hart. Dit doe je immers geen driemaal in je leven. Hierbij is het van belang denk ik dat je weet dat je altijd kunt terugvallen op echte vrienden die je daarin steunen.

Misschien getuigt dit stukje van naïviteit, maar waarom zijn wij toch zo bang bepaalde gevoelens te uiten? Als we bang zijn om een ander te verliezen, nemen wij een ootje met onszelf. Een ander verlies je niet zomaar of eigenlijk nooit op voorwaarde dat je juist communiceert en praat over (gemeenschappelijke) gevoelens. Als je iemand lief hebt is dit omdat je hem of haar respecteert om wie hij/zij is, diepe genegenheid toont en ook omdat de ander je een warm hart toedraagt. Dit lief hebben verandert niet als je op een juiste manier je gevoelens bespreekbaar maakt. Het kan juist zijn dat de gevoelens worden versterkt door ze bespreekbaar te maken.

Let wel dat ik geen voorstander ben van gratuite gevoelens. Gevoelens moeten bij elke persoon op de juiste plaats zitten vooraleer ze kunnen geuit worden. En als dat het geval is, hoeven we toch geen schrik te hebben voor onze gevoelens en voor de ander.

Blik op gebeurtenissen 1

Optreden Wertheim

Dat het publiek voltallig de zaal verliet nadat cabaretier Wertheim een persoon met een handicap viseerde en hem uitlachte, is een zeer krachtig signaal. Deze publiekelijke actie moet een riem onder het hart zijn voor het slachtoffer.

De gebeurtenis van vorige week, die nooit had mogen plaatsvinden, toont eens te meer aan hoe gevoelig de maatschappij reageert wanneer deze geconfronteerd wordt met het leed van anderen. Immers, we doen allemaal aan carrièreplanning, we proberen allemaal onze dromen na te streven. Door deze drang kan alles wat met lijden en aftakeling verbonden is, worden verdrongen. In het huidige discours van velen sluiten lijden en menswaardigheid elkaar uit: wanneer iemand aftakelt of lijdt, krijgt al vlug het etiket ‘mensonwaardig’. Door deze manier van denken, dreigt het lijden van mensen meer en meer in een taboesfeer terecht te komen.

Een maatschappij waarin taboes gecreëerd worden leidt tot verzuring en verarming van die maatschappij. Het is onze opdracht om zoveel mogelijk taboes te doorprikken en opnieuw bespreekbaar te maken. Een van de manieren om taboes te doorprikken kan humor zijn. Humor kan op een heel subtiele wijze bijdragen tot het bespreekbaar maken van onderwerpen waarmee de maatschappij worstelt. Een subtiele aanpak kan in eerste instantie ook choquerend werken, maar dan moet de humorist van dienst onmiddellijk tonen dat hij fijnbesnaard is. Hij heeft de opdracht zijn publiek, dat hij gechoqueerd heeft, niet verweesd achter te laten.

Door publiekelijk zonder enig respect en finesse voortdurend in te hakken op een persoon die enigszins belemmerd is in zijn functioneren, is op zich al wansmakelijk. Bovendien heeft Wertheim blijkbaar nooit de indruk gegeven zijn daad op een fijnbesnaarde manier te kaderen, waardoor zijn publiek verweesd zat toe kijken en uiteindelijk de moed had om Wetheim zelf verweesd achter te laten.

De mensonwaardige aanpak van Wertheim is een kaakslag voor al degenen die zich dagelijks inzetten om de integratie van personen met een handicap te bevorderen. Het overtuigen van personen met een handicap om deel te nemen aan het maatschappelijke gebeuren vergt soms heel wat inspanning. Als blijkt dat deze personen dan op zo een kwetsende manier aangepakt worden, is dit een reden te meer om bij een volgend evenement thuis te blijven.
Gelukkig heeft het publiek die avond aangetoond dat er in de herberg plaats is voor personen met een handicap.